ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΕΙΔΗΣΕΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ

Παναγιώτης Μωράκης, υποψήφιος Επικρατείας της Λαϊκής Ενότητας στο inagreece: Να μη γίνει η τακτική ήττα της αριστεράς στρατηγική ήττα

0

Συνέντευξη στον Γιώργο Διάκο

Τον συνάντησα λίγο πριν την κεντρική προεκλογική συγκέντρωση της Λαϊκής Ενότητας, που πραγματοποιήθηκε στην Ομόνοια, την περασμένη Τρίτη το απόγευμα. Ο Παναγιώτης Μωράκης είναι ο νεότερος υποψήφιος στο Επικρατείας της Λαϊκής Ενότητας.

Στα 28 του χρόνια, ο Παναγιώτης είναι απόφοιτος Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου, μένει στην Αγία Βαρβάρα και ψάχνει για δουλειά, όπως χιλιάδες άλλοι άνθρωποι στην ηλικία του. Μιλήσαμε για πολλά και ενδιαφέροντα. Για τις εξελίξεις στο ΣΥΡΙΖΑ μέχρι την υπογραφή της συμφωνίας το καλοκαίρι. Για την πρόταση για το εθνικό νόμισμα και για το εάν η έξοδος απ’ το ευρώ πρέπει να είναι σε συμφωνία με τους Ευρωπαίους. Για το πώς θα συμμετέχει η κοινωνία σε ένα τέτοιο σχέδιο, για τη Ζωή Κωνσταντοπούλου και το… Νομισματοκοπείο.

Πρώτα όμως μας μίλησε για τον εαυτό του και την ένταξή του στην αριστερά, ένα ταξίδι που ξεκίνησε από τη Νεολαία Συνασπισμού.

«Λίγο πριν φύγω από το ΣΥΡΙΖΑ, κόντευα σε αυτό το χώρο καμιά δεκαετία. Εντάχθηκα στη Νεολαία Συνασπισμού μετά το άρθρο 16. Από τότε, όπως μπορούσα κι εγώ, συμμετείχα σε όλα τα κινήματα τα οποία είχαν προκύψει και είχαν νεολαιίστικη κατεύθυνση, όπως το άρθρο 16, ο Δεκέμβρης, οι πλατείες, και συμμετείχα σε ό,τι άλλα πόστα χρειαζόταν. Έχω κατέβει και δυο φορές υποψήφιος στις δημοτικές εκλογές στην Αγία Βαρβάρα».

Και πότε έπαψε να σε εκφράζει η Νεολαία ΣΥΡΙΖΑ και αποφάσισες να αποχωρήσεις;

«Κοίτα, μιλάμε για τη Νεολαία του ΣΥΡΙΖΑ, που είναι η νεολαία ενός κόμματος. Άρα εγώ θα σου πω για το ΣΥΡΙΖΑ. Ο ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε μετά το δημοψήφισμα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, του τι θα έκανε εκείνη τη στιγμή. Επέλεξε, κατά γενική ομολογία όχι συλλογικά –μια ομάδα στελεχών επί του προέδρου-, να οδηγήσει σε ένα συμβιβασμό ο οποίος σημαίνει de facto από εδώ και πέρα για την πορεία του κόμματος ότι δεν πρόκειται να έρθει σε σύγκρουση με την ευρωζώνη.

Εν τω μεταξύ εγώ ήμουν φιλικά προσκείμενος στο Αριστερό Ρεύμα και στην Αριστερή Πλατφόρμα. Από τη στιγμή λοιπόν που αυτή η στροφή του ΣΥΡΙΖΑ σήμαινε μνημόνιο και ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει σε μια άλλη σειρά από πράγματα, όπως μονομερή διαγραφή του χρέους ή έξοδο από την ευρωζώνη, αυτό το πράγμα κάποιους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου εμού, δε μας χωρούσε».

Θέλω να μείνουμε λίγο σ’ αυτό. Τα αίτια αυτής της εξέλιξης θεωρείς ότι ήταν η αυτονόμηση της ηγετικής ομάδας στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης ή ήταν τελικά μία ήττα της πλειοψηφικής γραμμής που είχε ο ΣΥΡΙΖΑ τα προηγούμενα χρόνια και η οποία υποστήριζε ότι μπορεί να βρεθεί λύση χωρίς λιτότητα μέσα στην ευρωζώνη.

Κοίτα να δεις. Τα συλλογικά κείμενα του ΣΥΡΙΖΑ, τα συνεδριακά, προφανώς έλεγαν ότι θα παλέψουμε μέσα στην ευρωζώνη, αλλά έλεγαν και «καμία θυσία για το ευρώ». Νομίζω ότι όποιον να ρωτούσες τότε και τώρα θα σου έλεγε ότι το μνημόνιο είναι μάλλον μια θυσία. Και έλεγαν επίσης ότι η έξοδος από την ευρωζώνη είναι απευκταίο σενάριο, αλλά είναι κάτι το οποίο εξετάζουμε. Ποτέ δεν ίσχυε όμως το «πάση θυσία μένουμε στην ευρωζώνη». Αυτή ήταν μια γραμμή που προέκυπτε από συγκεκριμένα στελέχη του χώρου, τα οποία έβγαιναν στα κανάλια και έλεγαν ότι πάση θυσία θα μείνουμε μέσα στο ευρώ. Αυτή όμως δεν ήταν η συλλογική θέση του κόμματος, άσχετα εάν η συλλογική θέση του κόμματος «έπασχε» και μπορεί να χρειαζόταν μια περαιτέρω ανάλυση. Αυτή η γραμμή ότι οι συσχετισμοί αλλάζουν εντός ευρωζώνης, προφανώς θεωρώ ότι ηττήθηκε.

Ωστόσο υπάρχει μια αντίθετη άποψη που λέει ότι ήταν με τη γραμμή αυτή –της προσπάθειας για συμφωνία χωρίς λιτότητα εντός ευρωζώνης- που ο ΣΥΡΙΖΑ κατάφερε να ηγεμονεύσει στην κοινωνία και, όπως τονίζει ο Αλέξης Τσίπρας, μέχρι και όταν δινόταν η μάχη του δημοψηφίσματος, η κεντρική γραμμή που εκφωνούσε το κόμμα ήταν ότι σε περίπτωση επικράτησης του «όχι», θα παλέψουμε για μια καλύτερη λύση εντός ευρώ. Όλο αυτό δε, σε ένα φόντο δημοσκοπήσεων από τα προηγούμενα χρόνια μέχρι πολύ πρόσφατα που έδειχνε ότι η πλειονότητα του κόσμου δε θέλει την έξοδο από το ευρώ. Άρα, με βάση αυτή την άποψη, γιατί αντιβαίνει στο «όχι» του δημοψηφίσματος η συμφωνία που ήρθε μετά;

Κατ’ αρχάς η επιλογή αυτή «έφευγε» από τις συλλογικές αποφάσεις του κόμματος, όσο λειψές κι αν ήταν. Αυτό είναι το ένα. Το δεύτερο, όσον αφορά τις δημοσκοπήσεις και το κατά πόσο ο κόσμος θέλει να φύγει απ’ το ευρώ. Επειδή έχω σπουδάσει και κοινωνικές επιστήμες πρέπει πάντα να βλέπεις τον όρο με τον οποίο διεξάγεται μία έρευνα. Δηλαδή αν τα ερωτήματα στην ουσία είναι ότι αν φύγουμε απ’ το ευρώ θα μας φάνε τα συκώτια πεινασμένες αρκούδες, μάλλον ο άλλος θα πει ναι να μείνουμε μέσα στο ευρώ. Άρα το ζήτημα είναι πώς μπαίνουν τα ερωτήματα αλλά και πόσο ενημερωμένος είναι ο κόσμος.

Όταν γενικότερα παρουσιάζεται στην κοινωνία το εθνικό νόμισμα –με μια σειρά μέτρων αριστερής πολιτικής και όχι το εθνικό νόμισμα αυτό καθ’ αυτό- ως μια καταστροφή, είναι λογικό αυτό να επηρεάζει και την κοινή γνώμη. Πράγματι, ο ΣΥΡΙΖΑ ηγεμόνευσε με τη συγκεκριμένη γραμμή που λέει ο Τσίπρας, την οποία εξέφραζε ο ίδιος. Δε νομίζω ότι θα έκανε κακό στον ίδιο το ΣΥΡΙΖΑ, και πολλά στελέχη έβγαιναν και το λέγανε, ότι μπορεί παράλληλα να είμαστε προετοιμασμένοι για όλα τα σενάρια. Όλοι είχαν ένα σχέδιο εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ εκτός από την ίδια την Ελλάδα, κάτι το οποίο έπρεπε να ‘ναι εθνικό χρέος, όχι μόνο για την αριστερά που κυβερνούσε και ξέραμε τι επίθεση θα φάει, αλλά ακόμα και για τις υπόλοιπες δυνάμεις, να είναι προετοιμασμένοι για αυτό το οποίο αντιμετωπίσαμε.

Όσον αφορά το δημοψήφισμα. Ο λαός έδωσε μια ξεκάθαρη εντολή: όχι στα μνημόνια, όχι στη λιτότητα. Αυτό αντιπροσώπευε το «ναι» ή «όχι» στη συμφωνία Γιούνκερ. Ο Τσίπρας, λοιπόν, και η ηγετική ομάδα δεν πήγε μετά να διαπραγματευτεί εν λευκώ. Πήγε έχοντας στη βαλίτσα της μια εντολή που δεν μπορούσε να προσπεράσει. Η εντολή αυτή ήταν «όχι» στα μνημόνια και τη λιτότητα. Και αν κάποιοι λένε ότι δεν είχες εντολή να φύγεις από την ευρωζώνη επειδή λέγαμε κάτι άλλο, δεν είχες δέκα φορές παραπάνω την εντολή να φέρεις μνημόνιο. Εκείνη τη στιγμή έπρεπε ως χώρος να κάνεις μια πολιτική επιλογή. Και την έκαναν, δυστυχώς προς μια λάθος κατεύθυνση.

Τα γεγονότα που ακολούθησαν και φτάνουν μέχρι τη σύσταση της ΛΑ.Ε. έχουν συζητηθεί πολλάκις. Θέλω μόνο να σταθώ σ’ ένα πράγμα. Με το δεδομένο ότι υπήρχε μέσα στο ΣΥΡΙΖΑ μια στρατηγική αντίληψη –που εξέφραζε η Αριστερή Πλατφόρμα- η οποία έθετε μετ’ επιτάσεως την ανάγκη να αμφισβητηθούν τα όρια της ευρωζώνης και να εξεταστούν εναλλακτικές λύσεις, όπως και το ότι η ευρωζώνη λόγω δομικής συγκρότησης δεν επιτρέπει την άσκηση φιλολαϊκής πολιτικής κλπ., η αποχώρηση της Αριστερής Πλατφόρμας θα γινόταν με οποιαδήποτε συμφωνία ή ήταν το περιεχόμενο της συμφωνίας αυτό που επηρέασε; Αν ερχόταν μια συμφωνία με τους εταίρους με λιγότερη λιτότητα, καλύτερους όρους για το χρέος, θα εξελίσσονταν τα πράγματα όπως εξελίχθηκαν;

Αυτό το λέω γιατί ο Τσίπρας είπε στη Συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ ότι εφόσον κάποιοι είχαν στρατηγικό στόχο την έξοδο από την ευρωζώνη, όποια συμφωνία και αν γινόταν, η διάσπαση θα επέρχετο στο ΣΥΡΙΖΑ.

Νομίζω έχει φανεί, από την Αριστερή Πλατφόρμα και μια σειρά άλλων συντρόφων που μπορεί να μην ανήκαν στην Αριστερή Πλατφόρμα, ότι δεν υπήρχε καμία διάθεση ούτε να φύγουν οι μισοί ούτε να διασπαστεί το κόμμα ούτε τίποτα. Είχες μια πρώτη φορά κυβέρνηση της αριστεράς. Όλοι ήξεραν πόσο δύσκολα είχε έρθει αυτό. Δεν ήταν λοιπόν εύκολη απόφαση.

Παρά το ότι στο παρελθόν έγιναν διάφορα και κάποιες φορές με αντιδημοκρατικές διαδικασίες, δεν το χρησιμοποιήσαμε ως άλλοθι για να σηκωθούμε να φύγουμε. Δε θέλαμε να σώσουμε το τομάρι μας ή να μη λερώσουμε τα χέρια μας, όπως ακούγεται. Υπήρχαν μια σειρά από αποφάσεις της ηγετικής ομάδας, οι οποίες ήταν αντίθετες και στα δικά μας πιστεύω και στις αποφάσεις του κόμματος, αλλά εμείς μέναμε και το παλεύαμε.

Μου λες για το αν ερχόταν μια άλλη συμφωνία. Πρέπει να την έβλεπες αυτή τη συμφωνία και να την ανέλυες, να έβλεπες αν μπορούσε να είναι διέξοδος απ’ τη λιτότητα και από το νεοφιλελευθερισμό με σοσιαλιστική προοπτική. Φαντάζομαι ότι αν κρίναμε ότι ήταν, δε θα ετίθετο θέμα να φύγουμε.

Βέβαια είχε φανεί από πολύ νωρίς, από την πρώτη φάση της διαπραγμάτευσης, ότι μια τέτοια συμφωνία –όπως την περιγράφεις- ήταν αρκετά απίθανο να έρθει.

Κι εδώ υπάρχουν πολλές αναλύσεις. Υπάρχουν πολλοί σύντροφοι που λένε ότι δεν ήμασταν τόσο επιθετικοί και αν ήμασταν πιο επιθετικοί, ακόμα και μέσα στα όρια της ευρωζώνης, ίσως τα πράγματα να ήταν διαφορετικά. Εγώ θεωρώ ότι από τη συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου και μετά –με την οποία διαφωνούσαμε, μείναμε όμως- η οποία σου έδενε τα χέρια και προσδιόριζε ως μονομερή ενέργεια όποια πολιτική ήθελες να κάνεις, αυτό έδειχνε κάτι.

Έγιναν βέβαια και λάθος επιλογές. Όταν βλέπεις ότι κάποιος σε οδηγεί σε οικονομική ασφυξία και είσαι μέσα σ’ ένα οικονομικό επιτελείο ή στο τιμόνι μιας χώρας δε γίνεται να μην το αντιλαμβάνεσαι αυτό. Ίσως ήταν μεγάλο λάθος που συνέχισες να αποπληρώνεις δόσεις σε ΔΝΤ κλπ. Βέβαια το να μην αποπληρώσεις μπορεί να σήμαινε την επιβολή capital controls νωρίτερα, που μπορεί να σήμαινε ότι θα έπρεπε να προχωρήσεις σε εθνικοποίηση των τραπεζών άμεσα, το οποίο βέβαια θα σήμαινε σύγκρουση με την ευρωζώνη.

Οπότε θα συμφωνήσω μαζί σου ότι εν μέρει φαινόταν, γι’ αυτό και η πίεσή μας όσο πήγαινε και αυξανόταν.

Πάμε τώρα λίγο στο σήμερα και την επόμενη μέρα. Τι είναι και τι θέλει η ΛΑ.Ε.;

Η ΛΑ.Ε. αυτό που θέλει, σε μια πρώτη φάση, είναι αυτή η ήττα την οποία έχει υποστεί η αριστερά – η οποία ηγεμόνευε μέχρι κάποιο διάστημα με το πρόταγμα «ενάντια στο μνημόνιο και τη λιτότητα»- να είναι μια ήττα τακτική και όχι στρατηγική. Δηλαδή ο κόσμος να συνεχίσει να πιστεύει και να παλεύει ενάντια στα μνημόνια και ενάντια στη λιτότητα, στο τώρα. Αυτό είναι το πρώτο.

Το δεύτερο είναι ότι θέλουμε -κρατώντας κάποια καλά πράγματα που έδωσε ο ΣΥΡΙΖΑ και κρατώντας και θετικά πράγματα που μας δίνουν και οι υπόλοιπες δυνάμεις οι οποίες συγκροτούν τη ΛΑ.Ε. και τις οποίες δεν είχε ο ΣΥΡΙΖΑ, όπως το πώς παρεμβαίνεις στο λαϊκό κίνημα και πώς αξιολογείς το ρόλο που πρέπει να παίξει- προσπαθούμε έτσι ώστε το κεντρικό πολιτικό και ταυτόχρονα το κοινωνικό και το αγωνιστικό να είναι σε μια συνεχή σύνδεση και να τροφοδοτούν το ένα το άλλο. Δηλαδή θέλουμε να είμαστε ένα μέτωπο αριστερών δυνάμεων και ένα κόμμα, το οποίο έχει σοβαρή αριστερή εκπροσώπηση και παρουσία τόσο μέσα στη Βουλή όσο και απ’ έξω, και ότι ο συνδυασμός αυτών των δύο είναι πάρα πολύ κρίσιμος ώστε να επιτευχθεί ο στόχος μας.

Από ‘κει και πέρα τη βασική κατεύθυνση τη γνωρίζεις, είναι ενάντια στα μνημόνια και τη λιτότητα, είναι να εκφραστεί ένα «ΌΧΙ» μέχρι τέλους. Αυτό, με βάση την πρόσφατη ιστορία, σημαίνει ότι θα αναγκαστείς να κάνεις ακόμα και μονομερή διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους, σημαίνει ότι θα εθνικοποιήσεις τις τράπεζες, ότι θα εθνικοποιήσεις τους βασικούς πυλώνες της παραγωγής και σημαίνει επίσης ότι για να τα κάνεις όλα αυτά και για να υπάρχει και ρευστότητα θα χρειαστεί να βγεις από την ευρωζώνη σε πρώτη φάση και σε δεύτερη ίσως και από την ΕΕ.

Και προφανώς η Λαϊκή Ενότητα είναι και ένα ανοιχτό και διαρκές κάλεσμα που θέλει να συσπειρώσει και άλλες δυνάμεις, οι οποίες είναι σ’ αυτή την κατεύθυνση. Ακριβώς για να επιτευχθεί πιο εύκολα ο στόχος που έχουμε βάλει. Γιατί αυτή τη στιγμή η διαίρεση της αριστεράς δημιουργεί ακόμα περισσότερα προβλήματα και κυρίως απογοήτευση στον κόσμο.

Θέλω να μιλήσουμε λίγο για την πρόταση της ΛΑ.Ε. και να με διαφωτίσεις σε διάφορα επίπεδα. Κατ’ αρχάς υπάρχει ένα δεδομένο το οποίο είναι και αυτό που υποστήριξε ο Αλέξης Τσίπρας μετά την έλευση της συμφωνίας. Λέει, λοιπόν, ότι εάν εκείνο το κρίσιμο βράδυ της 12ης Ιουλίου έφευγε από το τραπέζι της διαπραγμάτευσης, τα αμέσως επόμενα 24ωρα θα γινόταν η κατάρρευση των τραπεζών, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι – ανεξάρτητα από οποιαδήποτε διαδικασία κουρέματος καταθέσεων- θα κατέρρεε η ρευστότητα των ελληνικών τραπεζών οι οποίες στηρίζονται από την ΕΚΤ. Δηλαδή θα εξαερώνονταν οι καταθέσεις των Ελλήνων πολιτών.

Εκεί –τεχνικά- πώς θα μπορούσε να γίνει εθνικοποίηση των τραπεζών δεδομένου ότι δεν υπάρχει επαρκής ρευστότητα στις ελληνικές τράπεζες, οι οποίες είναι «ζόμπι» και ζουν με την υποστήριξη της ευρωζώνης;

Ε, γι’ αυτό, να ένας απ’ τους λόγους. Αν κάποιος έχει συνέχεια ένα όπλο και σου λέει ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να τελειώσω την οικονομία σου επειδή δε θα «πέφτει» χρήμα μέσα και κινδυνεύουν να «σκάσουν» οι τράπεζες, αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους είσαι αναγκασμένος να πας σε εθνικό νόμισμα. Δεν υπάρχει άλλη προοπτική.

Ένα υποτυπώδες κεφάλαιο για να μας αντέξει μέχρι τη μετάβαση υπήρχε, όπως υπήρχε –όσο και αν κάποιοι το κοροϊδεύουν- και σε άλλους λογαριασμούς στο Νομισματοκοπείο κλπ., τα οποία ήταν λεφτά τα οποία ήταν σε κωδικούς για καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης και τα οποία μπορούσες να εκμεταλλευτείς.

Αυτά όμως ήταν ρευστό τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως συναλλαγματικά αποθέματα;

Ναι, ήταν.

Αυτό είναι το θέμα. Αυτό που λέει ο Τσίπρας είναι αλήθεια. Εάν βέβαια αντιλαμβάνεσαι ως όριό σου την ευρωζώνη. Αλλιώς μπορούσες να έλεγες ότι «πολύ ωραία, εγώ φεύγω, θα τυπώσω αύριο νόμισμα» με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει, και προχωράμε. Κι έτσι και θα εθνικοποιήσεις τις τράπεζες για να ελέγξεις και τα παιχνίδια που παίζουν οι τραπεζίτες και θα προχωρούσες.

Δε λέω ότι αυτό είναι κάτι εύκολο, ότι μπορεί να γίνει χωρίς τεχνικές δυσκολίες, αλλά δεν είναι κάτι αδύνατο να γίνει ή καταστροφικό.

Για να καταλάβω το τεχνικό κομμάτι της υπόθεσης. Εάν λοιπόν αποσυρόταν ο ELA τις πρώτες μέρες μετά τη μη επίτευξη συμφωνίας και επέρχετο αυτή η κατάρρευση, οι τράπεζες θα άνοιγαν μετά από κάποιο διάστημα με το νέο νόμισμα και οι καταθέσεις όλων των πολιτών θα μετατρέπονταν στο νέο νόμισμα με αντιστοιχία 1 προς 1.

Θα ήταν εγγυημένες, ακριβώς.

Αυτό το διάστημα όμως δε θα ήταν ένα διάστημα κάποιων μηνών μέχρι να τυπώσεις το καινούριο νόμισμα, στο οποίο οι πολίτες δε θα είχαν πρόσβαση στις καταθέσεις τους;

Όχι, δε θα ήταν μήνες. Και μπορούσες να κάνεις διάφορα πράγματα. Μπορούσες ακόμα και να χρησιμοποιήσεις τα χαρτονομίσματα του ευρώ ως νόμισμα εθνικό κλπ.

Αλλά δε θα ήταν μήνες μέχρι ο άλλος να πάρει το εθνικό νόμισμα στα χέρια του. Προφανώς το πρώτο διάστημα θα υπήρχαν και δύο νομίσματα. Δηλαδή ο άλλος που θα είχε ευρώ κάτω από το στρώμα του τι θα έκανε; Δε θα χάνονταν.

Αλλά δε θα έπαιρνε τόσο μεγάλο διάστημα μέχρι να υπάρχει μια ομαλότητα.

Θέλω λίγο να πάμε σε ένα άλλο ζήτημα. Υπάρχει μια συνεχής αναφορά του Παναγιώτη Λαφαζάνη, σε όλες τις δημόσιες τοποθετήσεις του, ότι πολλά προβλήματα ως προς τη μετάβαση στο νέο νόμισμα θα λυθούν με βάση το ότι η χώρα έχει θετικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Δεν είναι γεγονός ότι παρά το ότι υπάρχει αυτό, αυτό συμπεριλαμβάνει πολλά διαφορετικά πράγματα δηλαδή προϊόντα, υπηρεσίες κλπ.; Το ισοζύγιο των αγαθών όμως –το λέω σε σχέση με τα αγαθά που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά- είναι θετικό; Δεν είναι γνωστό ότι τα περισσότερα προϊόντα που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά είναι εισαγόμενα, τα οποία με τη μετάβαση στο εθνικό νόμισμα θα οδηγηθούν σε εκρηκτική αύξηση τιμών;

Κατ’ αρχάς το ότι έχεις θετικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών σε διευκολύνει να έχεις μια επάρκεια, να μπορείς να αγοράσεις καύσιμα κλπ. Από εκεί και πέρα, στην αρχή η ισοτιμία θα ήταν 1 προς 1, δε θα σήμαινε δηλαδή ότι οι τιμές των προϊόντων από το εξωτερικό θα εκτινάσσονταν στα ύψη και δε θα μπορούσες να τα αγοράσεις. Αυτό είναι το πρώτο.

Το δεύτερο είναι: είναι λάθος αυτό που λέγεται ότι η ελληνική οικονομία δεν παράγει τίποτα. Ότι αν περάσουμε στο εθνικό νόμισμα θα καταστραφούμε γιατί δεν παράγουμε τίποτα, γιατί δε θα έχουμε τρόφιμα κλπ. Η ελληνική οικονομία προφανώς και έχει δεχτεί πλήγμα, και από τη συμμετοχή της στην ευρωζώνη με τις ΚΑΠ (Κοινή Αγροτική Πολιτική) αλλά και με τα μνημόνια. Αλλά συνεχίζει ακόμα να παράγει αρκετά έτσι ώστε το πρώτο διάστημα μετάβασης στο νέο νόμισμα να έχεις επάρκεια, και να έχεις και ποιοτική επάρκεια. Δεν εννοώ να τρώμε κάθε μέρα φασόλια, να έχεις ποιοτική επάρκεια σε όλα τα είδη διατροφής. Προφανώς μπορεί σε κάποια να έχεις λιγότερη κάλυψη –στο χοιρινό νομίζω έχεις προς το παρόν 80% κάλυψη- αλλά και χοιρινό θα έχεις και κοτόπουλο θα έχεις… Δηλαδή έχεις κάλυψη σ’ αυτά.

Επίσης, λόγω της ελληνικής βιομηχανίας, έχεις κάλυψη σε φάρμακα. Προφανώς ούτε αυτά τα παράγεις όλα, αλλά και πάλι μπορείς να εισάγεις.

Μου έλεγε μια φίλη μου φαρμακοποιός τις προάλλες ότι ένα μικρό κομμάτι φαρμάκων -από αυτά που κυκλοφορούν- παράγεται στην Ελλάδα. Το μεγαλύτερο κομμάτι είναι εισαγόμενα.

Όχι. Εγώ αυτό το οποίο γνωρίζω είναι ότι τα περισσότερα παράγονται (εδώ) και ακόμα περισσότερα μπορούν να παραχθούν. Και κυρίως νομίζω ότι παράγουμε γενόσημα.

Ναι αυτό ισχύει, με ό,τι συνεπάγεται βέβαια όσον αφορά τη γνωστή συζήτηση για τα γενόσημα.

Για μένα το τεχνικό κομμάτι είναι κάτι που πρέπει να αναλυθεί και να εξειδικευθεί ακόμα παραπάνω. Ήταν κάτι το οποίο έπρεπε να το είχε κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ συλλογικά ως κόμμα. Δεν το έκανε. Είναι κάτι το οποίο θα αναλάβει να το κάνει η Λαϊκή Ενότητα μετά τις εκλογές.

Υπάρχει μια κριτική τις τελευταίες μέρες ότι η πρόταση της ΛΑ.Ε. σχετικά με τη μετάβαση στο εθνικό νόμισμα, έτσι όπως εκφωνείται κεντρικά, εκφράζεται αρκετά υπεραπλουστευμένα και καθησυχαστικά. Ότι «μην ανησυχείτε, μόνο οι πρώτοι μήνες θα είναι δύσκολοι». Ο κ. Λαπαβίτσας, ο κ. Κουβελάκης λένε ότι μετά από τους πρώτους μήνες θα αρχίσει να παίρνει μπρος η ανάπτυξη, θα αυξήσουμε τις εξαγωγές μας κλπ…

Κανένας δεν έχει πει ότι αυτό θα είναι κάτι εύκολο. Και στο δεκάλεπτο σποτάκι υπάρχει η αποστροφή «πολύ εύκολα μας τα λέτε». «Όχι καθόλου» είναι η απάντηση. Ξαναλέω βέβαια ότι τα τεχνικά προβλήματα είναι κάτι που μπορεί να λυθεί. Υπάρχουν βήματα που μπορούν να γίνουν και αν η Λαϊκή Ενότητα αύριο θέλει να διεκδικήσει την κυβέρνηση θα πρέπει να κάνει αυτά τα βήματα: ποιες είναι οι επαφές που κάνεις με άλλες χώρες, τι συμμαχίες έχεις κλπ.

Εγώ θεωρώ ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα -και εδώ είναι σημαντικό το πώς θα αλληλοδιαπλέκεται το κεντρικοπολιτικό με το κινηματικό- είναι το σαμποτάζ που θα προέρχεται από τον ελληνικό αστισμό. Γιατί αυτή τη στιγμή ο ελληνικός αστισμός κερδίζει πολλά μέσα στο ευρώ. Το είδαμε και μέσα στο δημοψήφισμα. 60% όχι αλλά παρ’ όλα αυτά εφαρμόζεται το πλαίσιο του νεοφιλελευθερισμού. Το ευρώ εγγυάται στον ελληνικό καπιταλισμό ένα πλέγμα νεοφιλελεύθερων κανόνων οι οποίοι θα συνεχίζουν να υπάρχουν. Αν αυτό το πράγμα διαρραγεί αυτοί θα αντιδράσουν με ακραίο τρόπο. Με τρόπο που είδαμε πάνω-κάτω στο δημοψήφισμα ή ακόμα και χειρότερα. Εγώ θεωρώ ότι εκεί θα είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα.

Εδώ πώς απαντάς στο επιχείρημα που ακούγεται ότι υπάρχει μία αστική τάξη μέσα στην Ελλάδα που έχει βγάλει τα λεφτά σε ξένες τράπεζες και η οποία σε μια κατάσταση εθνικού νομίσματος, θα έχει τη δυνατότητα να επιδοθεί σε τεράστια κερδοσκοπία και μαυραγοριτισμό μέσα στην Ελλάδα.

Μια κυβέρνηση αυτό που θα πρέπει να κάνει – και ο ΣΥΡΙΖΑ θα έπρεπε να το ‘χει κάνει- είναι να διεκδικήσει αυτά τα λεφτά να επιστρέψουν, να φορολογηθούν. Πολλά έχουν φύγει έξω μαύρα.

Αν όμως νόμιμα έχουν βγει; Πολύς κόσμος νόμιμα διαθέτει χρήματα σε ευρωπαϊκές τράπεζες, μεγαλοκαταθέτες.

Κάποιοι μπορεί να τα έχουν βγάλει και νόμιμα. Δυστυχώς αυτός είναι ο καπιταλισμός. Η κερδοσκοπία θα γίνει εάν το επιτρέψουμε. Δηλαδή εάν εσύ επιτρέψεις να έρθει ο άλλος στην Ελλάδα και να αγοράσει τα πάντα μισοτιμής…

Πώς μπορείς να το αποτρέψεις αυτό;

Αυτό μπορείς να το αποτρέψεις. Κατ’ αρχάς τι θα θέλει ο άλλος να αγοράσει μισοτιμής;

Ακίνητα.

Ακόμα και σ’ αυτό μπορείς να βάλεις ένα όριο, στο πώς ο άλλος μπαίνει μέσα και αγοράζει. Αυτό συμβαίνει σε άλλες χώρες. Σε χώρες που θέλει κάποιος να έρθει και να αγοράσει μπορεί το κράτος να βάλει όρια, μπορείς και να βάλεις όρια στα κεφάλαια που έρχονται απ’ έξω. Μπορείς να προστατεύσεις αυτή την εξαγορά υπό άθλιες συνθήκες.

Το οποίο βέβαια σημαίνει μια προσπάθεια για την ανατροπή παραδεδεγμένων αντιλήψεων για την ελευθερία της αγοράς που πρέπει πρώτα να έχει επιτευχθεί πολιτικά.

Ναι, δε γίνεται διαφορετικά. Και αντίθετα με τη γενική αντίληψη δεν είναι κάτι το οποίο σπάει δύσκολα. Σκέψου το εξής. Σκέψου πόσο απονομιμοποιημένος ήταν μέχρι πριν κάποια χρόνια ο δημόσιος τομέας και ακόμα συνεχίζει να είναι. Σκέψου τώρα ότι στο δημοψήφισμα, την επόμενη μέρα, εάν εσύ εθνικοποιούσες τις τράπεζες τι θα γινόταν; Με βάση αυτό το οποίο εσύ είχες δημιουργήσει με την πάλη σου ως αριστερά, ποιος θα έλεγε ότι κάνεις λάθος; Το ανάποδο. Ο κόσμος το ζητούσε αυτό το πράγμα.

Ο κόσμος μπορεί να μην αντιλαμβάνεται πώς λειτουργεί δομικά ο καπιταλισμός, αλλά αντιλαμβάνεται το τι έχουν κάνει οι τράπεζες. Θα αντιληφθεί αύριο ότι κάποιος ο οποίος έβγαλε τα λεφτά του στο εξωτερικό θα πάει να πάρει περιουσίες κοψοχρονιά και σ’ αυτό δεν είναι δύσκολο να τον πείσεις ότι δεν πρέπει να γίνει.

Υπάρχει ωστόσο και μια άλλη άποψη που λέει ότι τα μπλοκ της εξουσίας μέσα στην ευρωζώνη, δεν οργανώνουν την επίθεσή τους μόνο στο οικονομικό επίπεδο αλλά και στο πολιτικό. Σε μια τέτοια περίπτωση εάν μία αριστερή κυβέρνηση επιλέξει την αποδέσμευση από την ευρωζώνη, δε θα έρθεις αντιμέτωπος με το ενδεχόμενο να δεχτείς πολιτικού χαρακτήρα εμπάργκο, σε σχέση με αποκλεισμό σου από προϊόντα, ενδεχομένως είδη πρώτης ανάγκης, που για να έρθουν στην Ελλάδα περνούν από ευρωπαϊκά δίκτυα;

Ναι, νομίζω θα είναι ένα οικονομικό εμπάργκο, εάν αυτό γίνει. Δε το θεωρώ απίθανο. Γι’ αυτό σου είπα ότι ένα κόμμα της αριστεράς που θέλει να έρθει στην κυβέρνηση αύριο θα πρέπει να διευρύνει τους ορίζοντες της εξωτερικής πολιτικής και εκτός της ευρωζώνης. Δε χρειάζεται να εισάγουμε τα πάντα ή να εξάγουμε τα πάντα στο πεδίο της ευρωζώνης. Και νομίζω ότι οι εξαγωγές μας είναι εκτός της ευρωζώνης. Και ακόμα κι αν η ΕΕ ακολουθήσει μια πολύ σκληρή στάση, δε νομίζω ότι θα κρατήσουν την ίδια στάση και μια σειρά από άλλες χώρες, αρκεί εσύ –φτάνοντας κοντά στην εξουσία- να έχεις πάρει τις απαραίτητης πρωτοβουλίες. Να έχεις ανοίξει συνομιλίες και εμπορικές συναλλαγές ή να έχεις προετοιμάσει συμφωνίες.

Θεωρείς ότι δεν υπήρξαν πρωτοβουλίες από την προηγούμενη κυβέρνηση για την εξεύρεση δανειακών λύσεων από άλλες χώρες, όπως από την ομάδα των BRICS για παράδειγμα; Γιατί η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ λέει ότι αυτές οι πρωτοβουλίες έγιναν και ότι δεν υπήρξε διάθεση δανεισμού από άλλες χώρες.

Λέει ότι δεν υπήρχε δυνατότητα να δοθεί δάνειο –δεν ξέρω αν ισχύει αλλά θα πάρω το σενάριο ότι ισχύει. Εγώ δε μιλάω για δάνειο. Εγώ μιλάω για εμπορικές συναλλαγές, κυρίως σε ό,τι αφορά τρόφιμα, φάρμακα και καύσιμα.

Πάντως παρατηρώ από τη στάση που τηρούσαν και η Κίνα και η Ρωσία –δύο χώρες που τις αντιμετωπίζουμε ως εναλλακτικούς φορείς βοήθειας- ότι «ήθελαν» να βλέπουν την Ελλάδα μέσα στο μπλοκ της ευρωζώνης.

Κοίτα. Μίλησες για δύο χώρες που έχουν συμφέροντα οικονομικά, ιμπεριαλιστικά. Μπορεί εκείνη τη στιγμή αυτό που τους συνέφερε να ήταν να μείνει η Ελλάδα εντός ευρωζώνης. Ή μπορεί να έκαναν ανάλογες δηλώσεις συνυπολογίζοντας τη διεθνή ζυγαριά και το γεγονός ότι η Ελλάδα ανήκει «εις την Δύσιν», οπότε «εμάς δε μας πέφτει λόγος» να παρέμβουμε σε αυτό. Αυτοί μπορεί να παίζουν διάφορα παιχνίδια και κυρίως βλέπουν το δικό τους οικονομικό όφελος. Εμείς όμως δεν πρέπει να μπούμε σε αυτό.

Πρέπει να δούμε τι συμφέρει το λαό. Και επί πέντε χρόνια, αυτό που κατάλαβε και ο τελευταίος είναι ότι είναι ενάντια στο λαό μνημόνια και πολιτικές λιτότητας. Αυτό το πράγμα δε μπορεί να συνεχιστεί άλλα τρία χρόνια, ούτε να εξανθρωπιστεί, γιατί η επιτήρηση θα είναι πολύ πιο σκληρή από τα άλλα δύο μνημόνια λόγω της «κακής» -γι’ αυτούς- αρχής που έκανε ο ΣΥΡΙΖΑ. Οπότε αυτό το πράγμα πρέπει να λήξει άμεσα, αυτό είναι το συμφέρον του λαού.

Από εκεί και πέρα επειδή ούτε μόνοι μας είμαστε στον κόσμο, ούτε σοσιαλισμό μπορούμε να φέρουμε σε μια χώρα, είναι χρέος αφού προετοιμάσουμε πλήρως το σχέδιο της εξόδου από την ευρωζώνη, να έρθουμε και σε επαφή με μια σειρά από χώρες που θα μπορέσουν να βοηθήσουν. Όχι με την έννοια της εξάρτησης όμως. Με την έννοια της ισότιμης ανταλλαγής προϊόντων, εμπορίου κλπ. Πράγμα το οποίο πρέπει να έχει μια χώρα, μακριά από το αυστηρά ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Για παράδειγμα –ασχέτως τι γνώμη έχει ο καθένας για αυτό που συμβαίνει στην Ουκρανία- εμείς δεν είχαμε κανένα λόγο να κάνουμε εμπάργκο στη Ρωσία όπως έκανε η ΕΕ. Εμείς δεν είχαμε κανένα λόγο να πάμε στον ΟΗΕ και να ψηφίσουμε ψηφίσματα κατά των Παλαιστινίων ή αυτό που έγινε για το χρέος. Μένουμε όμως σε μια πολιτική που μας ορίζει η ΕΕ, η οποία όμως είναι αντίθετη στα λαϊκά συμφέροντα.

Τώρα με πηγαίνεις σε ένα κλασσικό αντεπιχείρημα. Σε μια περίοδο τεράστιας γεωπολιτικής έντασης στην ευρύτερη περιοχή μας, όπου ανατολικά εξ υμών γίνονται πόλεμοι κλπ., δεν είναι προς το συμφέρον μας να «κοιτάμε» προς το δυτικό μπλοκ;

Γιατί αν γίνει κάτι –ο μη γένοιτο- τι θα κάνει το ευρωπαϊκό μπλοκ; Ό,τι έκανε στην Ουκρανία φαντάζομαι. Θα βοηθήσει εκείνες τις αντιδραστικές δυνάμεις να παλινορθωθούν και θα μας οδηγήσει σε εμφύλιο…; Πώς ακριβώς θεωρούμε ότι το ευρωπαϊκό μπλοκ αυτό καθ’ αυτό θα μας βοηθήσει;

Αν σε μια ενδεχόμενη αυτονόμησή μας με την έξοδο απ’ το ευρώ, προκύψουν γεωπολιτικές εντάσεις με την Τουρκία ή με άλλες χώρες, θα βρεθούμε έκθετοι επειδή το δυτικό μπλοκ θα έχει αποσύρει τη στήριξή του.

Θεωρώ ότι το δυτικό μπλοκ –ειδικά σε ό,τι αφορά τα ελληνοτουρκικά- πιο πολύ έχει «παίξει» και με τις δύο χώρες, προσπαθώντας να δημιουργεί εντάσεις, παρά προσπαθεί να τις λύνει. Κι αυτό είναι μια τακτική που είχε και ο αμερικάνικος παράγοντας αλλά και οι ευρωπαϊκοί κύκλοι για όλα τα Βαλκάνια. Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Δε θεωρώ ότι με το να βγεις εκτός της ευρωζώνης θα γίνει κανένας πόλεμος ή ξαφνικά θα …δεν ξέρω ‘γω τι άλλο μπορεί να σκέφτεται ο κάθε καταστροφολόγος. Ούτε θεωρώ ότι μια εξωτερική πολιτική που θα βασίζεται στην ειρήνη, στην αλληλεγγύη μεταξύ των λαών κλπ., δε θα μπορείς να τη φέρεις εις πέρας. Αντίθετα, θεωρώ ότι μέσα στην Ε.Ε., ακολουθώντας συγκεκριμένες κατευθύνσεις που σου επιβάλουν, σε κάποια πράγματα είσαι και λάθος.

Δηλαδή, η γεωπολιτική και στρατιωτική συμμαχία με το Ισραήλ αυτή τη στιγμή ενάντια στην Παλαιστίνη, ούτε θεωρώ ότι είναι ηθικά σωστή ούτε ότι την υποστηρίζει η πλειοψηφία του κόσμου. Αν εσύ κρατήσεις μια στάση, όχι εχθρική απέναντι στο Ισραήλ, αλλά μια στάση τίμια όσον αφορά το τι πρέπει να γίνει με την Παλαιστίνη και το πώς πρέπει να συμβάλουν τα δύο κράτη και θα γίνεις ένας παράγοντας σταθεροποιητικός μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο αποσταθεροποίησης και καλύτερες σχέσεις μπορεί να έχεις με την Τουρκία και ούτω καθ’ εξής.

Δε σημαίνει, δηλαδή, ότι βγαίνοντας από την ευρωζώνη, αυτόματα αποσταθεροποιείται η χώρα. Και αυτό το βλέπουμε πολύ και στο μεταναστευτικό.

Ο Πάνος Καμμένος έχει αναφερθεί στο θέμα προεκλογικά και έχει πει ότι σε περίπτωση που βγαίναμε εκτός ευρωζώνης, δε θα είχαμε τη δυνατότητα να δίνουμε ταξιδιωτικά έγγραφα στους πρόσφυγες για να φεύγουν και να πηγαίνουν στις άλλες χώρες της Ευρώπης. Ότι θα μας έκλειναν τα σύνορα.

Κατ’ αρχάς η θέση της Λαϊκής Ενότητας είναι έξοδος από την ευρωζώνη, προς το παρόν τουλάχιστον, όχι έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μένοντας στην ΕΕ μπορούμε κάλλιστα αυτό που κάνουμε να συνεχίσουμε να το κάνουμε.

Φεύγοντας όμως από την ΕΕ και πάλι μπορούν να γίνουν διακρατικές συμφωνίες, τις οποίες θεωρώ ότι πρέπει να τις κάνει και να τις επιδιώξει η χώρα μας, έτσι ώστε οι πρόσφυγες να πηγαίνουν εκεί όπου θέλουν να πηγαίνουν. Δε σταματά δηλαδή η εξωτερική πολιτική και οι διμερείς σχέσεις ούτε υπάρχουν μόνο στα ευρωπαϊκά πλαίσια. Δηλαδή, η Τουρκία που δεν είναι στην ΕΕ πώς συνεννοείται, ή η Αίγυπτος κλπ.; Προφανώς και εμείς μπορούμε να το κάνουμε και μπορούμε να το κάνουμε και καλύτερα από τις χώρες που ανέφερα, γιατί δεν είναι στη δική μας αντίληψη να στέλνουμε τους μετανάστες από τα δικά μας ύδατα με βάρκες και να πεθαίνουν στα ανοιχτά.

Αλλά το γεγονός ότι μπορεί να βγεις από την ΕΕ, δε σημαίνει ότι δε μπορείς να συνεχίσεις να έχεις επαφές με αυτό το μόρφωμα.

Θέλω λίγο να επιστρέψουμε στο θέμα του δανεισμού και της εξόδου από την ευρωζώνη. Ο Αλέξης Τσίπρας είπε ότι το δίλημμα το βράδυ της 12ης Ιουλίου ήταν μνημόνιο με ευρώ ή μνημόνιο με δραχμή, αναφερόμενος προφανώς στο σχέδιο του Σόϊμπλε το οποίο είχε μπει στο τραπέζι και περιλάμβανε πεντάχρονη έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ (time out). Άκουγα σε μια συνέντευξη τον Κωστή το Λαπαβίτσα, ο οποίος έλεγε ότι «πουθενά δεν άκουσα ότι το σχέδιο αυτό για time out περιελάμβανε μνημόνιο». Τελικά εδώ ποια είναι η θέση της ΛΑ.Ε.; Μία διαδικασία εξόδου θα γίνει σε μια λογική συμφωνίας με την ευρωζώνη;

Το καλύτερο –δε θα πω και για τις δύο πλευρές γιατί δε νομίζω ότι υπάρχει αμοιβαία επωφελής συμφωνία- αλλά το καλύτερο για ‘μας σενάριο θα ήταν μια συμφωνημένη έξοδος, όπου για κάποιο διάστημα θα υπήρχε ένα ρευστό να βοηθούσε και θα πήγαινε προς μια κατεύθυνση. Βέβαια, εδώ είναι πολύ συγκεκριμένα τα πράγματα. Το σχέδιο του Σόιμπλε μιλά για συμφωνημένη έξοδο με μέτρα.

Ακριβώς.

Στην ουσία σημαίνει έξοδος από την ευρωζώνη και επιστροφή σε εθνικό νόμισμα με τον κόσμο της εργασίας ξανά από κάτω και χωρίς καμία επίθεση στον πλούτο και χωρίς να παίρνεις μια σειρά από ριζοσπαστικά μέτρα.

Πώς θα μπορούσες όμως να συμφωνήσεις την έξοδο με τα νεοφιλελεύθερα κέντρα της ευρωζώνης χωρίς να συνεπάγεται αυτό που λες;

Αυτό λέω, το καλύτερο σενάριο θα ήταν να σου δώσουν τα λεφτά και να σε αφήσουν να ακολουθήσεις την πολιτική που θέλεις. Θεωρώ ότι αυτό το σενάριο δεν υπάρχει. Άρα λοιπόν δε νομίζω ότι συμφωνημένη έξοδος με τον κόσμο της εργασίας από πάνω μπορεί να υπάρξει. Επομένως, θα πρέπει μάλλον να πάμε σε μη συμφωνημένη έξοδο.

Μονομερή διαδικασία.

Ναι, γιατί ξαναλέω ότι για ‘μας δεν είναι το ζήτημα να βγεις από την ευρωζώνη. Όπως συζητούσαμε πριν, έλεγε ο Τσίπρας ότι κάποιοι περίμεναν να βγούμε από την ευρωζώνη και περίμεναν το κατάλληλο σημείο για να αποχωρήσουν. Δεν ήταν για μας αυτό το ζήτημα. Το ζήτημα ήταν να φύγεις από τα μνημόνια και τη λιτότητα και να προχωρήσεις σε μια σειρά από μέτρα αναγκαία για μια παραγωγική ανασυγκρότηση προς όφελος του λαού. Και για να τα κάνουμε αυτά φάνηκε ότι πρέπει να βγούμε από την ευρωζώνη. Δεν είναι το ζήτημά μας να βγούμε από την ευρωζώνη και βλέπουμε. Αυτό θα είναι καταστροφικό.

Σε περίπτωση όμως που δε γίνει συμφωνημένη έξοδος, εάν πας σε ένα δικό σου νόμισμα που θα υποτιμηθεί και πιθανώς να υποτιμηθεί αρκετά, θα χρειαστείς, τουλάχιστον τον πρώτο καιρό, έναν εξωτερικό δανεισμό από κάποια άλλη πηγή είτε κράτος είτε θεσμό. Τίθεται έντονα αυτό το επιχείρημα.

Δεν είναι απαραίτητο ότι θα χρειαστείς δανεισμό. Αυτοί που το λένε αυτό, θεωρούν ότι το νόμισμα θα υποτιμηθεί δραστικότατα. Αλλά επειδή έχουμε θετικό ισοζύγιο, δε θα υποτιμηθεί τόσο όσο κάποιοι θεωρούν και μπορεί να σταθεροποιηθεί και πολύ γρήγορα. Και οι πρώτες ανάγκες όσον αφορά τη ρευστότητα μπορούν να καλυφθούν μέσα από το τύπωμα του νέου νομίσματος. Κι από ‘κει και πέρα μέσα από τις εισαγωγές και μέσα από τον τουρισμό κλπ. θα έχεις το απαραίτητο συνάλλαγμα το οποίο θα σε βοηθήσει να σταθεροποιήσεις ακόμη περισσότερο το νόμισμά σου και να το φέρεις στην επιθυμητή ισοτιμία.

Γενικά, βέβαια δεν υπάρχει χώρα η οποία δε δανείζεται.

Σίγουρα, αλλά φαντάζομαι ότι μία χώρα που θα αντιμετωπίζει τις δυσκολίες της νομισματικής μετάβασης…

Ναι, εκεί δε μπορείς να δανειστείς από τις αγορές.

Το θέμα είναι κατά πόσο θα αποφύγεις ένα πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής.

Κοίτα. Νομίζω ότι με τα απαραίτητα μέτρα δε θα είναι τα πράγματα πάρα πολύ δύσκολα για τον εργαζόμενο. Λένε ότι η έξοδος από το ευρώ σημαίνει υποτίμηση της εργασίας γιατί υποτιμάται ο μισθός. Άλλο είναι να παίρνεις 600 ευρώ, άλλο να παίρνεις 600 δραχμές με υποτίμηση κλπ. Προφανώς ισχύει αυτό.

Εκεί όμως τι μπορείς να κάνεις; Μπορείς πραγματικά να πάρεις αντισταθμιστικά μέτρα. Να έχεις πραγματικά δημόσια υγεία, κάποιος που πηγαίνει στο γιατρό να μην πληρώνει τίποτα. Μπορείς να μειώσεις το ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης. Μπορείς να κάνεις δημόσιες μεταφορές, να «ρίξεις» τα κόμιστρα στις μεταφορές. Να αυξήσεις αυτό που λέμε κοινωνικό μισθό. Και μ’ αυτό τον τρόπο ο άλλος να πάρει μια ανάσα και να του μένουν και λεφτά στο χέρι…

Ναι αλλά μπορεί να πει κάποιος: αν αυτή η νομισματική υποτίμηση επιφέρει υποτίμηση της εργασίας τέτοια ώστε να χρειάζεται να πάρεις αντισταθμιστικά μέτρα και να μπεις σε μια τέτοια διαδικασία, τι διαφορά θα έχει από τη διαδικασία αντισταθμιστικών μέτρων στην οποία μπαίνουμε τώρα στο πλαίσιο του μνημονίου;

Κατ’ αρχάς έχεις άλλη πορεία. Τώρα στην ουσία τα αντισταθμιστικά μέτρα δεν ξέρω αν μπορούν να γίνουν και δεν έχω ακούσει και κάτι συγκεκριμένο. Αλλά δε νομίζω ότι μπορεί να υπάρξει και αντισταθμιστικό μέτρο. Γιατί τα μνημόνια είναι μια βίαιη προσαρμογή της κοινωνίας σε ένα σκληρά νεοφιλελεύθερο πλαίσιο. Δεν είναι ότι προσπαθείς να μεταρρυθμίσεις έναν τομέα της οικονομίας και ταυτόχρονα εσύ μπορείς «να παίζεις μπάλα». Μεταρρυθμίζουν τα πάντα βίαια, είναι ένας οδοστρωτήρας.

Εδώ μιλάμε όμως για μια άλλη κατεύθυνση, που έχει ορίζοντα σοσιαλιστικό.

Κάτι τελευταίο ως προς το τεχνικό κομμάτι. Σε σχέση με το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Δεν είναι γεγονός ότι το θετικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών επιτεύχθηκε μόλις τα τελευταία χρόνια και μάλιστα μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης από το Σαμαρά; Υπάρχει λοιπόν η άποψη ότι αυτό το θετικό ισοζύγιο είναι αποτέλεσμα των μέτρων και του προγράμματος λιτότητας που ακολούθησε η κυβέρνηση Σαμαρά. Άρα πώς θα μπορέσει να συνεχίσει να υπάρχει αυτό σε μια άλλη κατεύθυνση;

Μπορείς αυτό να το ακολουθήσεις με μια άλλη πορεία. Αυτή τη στιγμή το ισοζύγιο επιτυγχάνεται στην ουσία μέσα από το κόψιμο των δικαιωμάτων των εργαζομένων, των μισθών τους και ούτω καθ’ εξής. Εσύ μπορείς να ακολουθήσεις μια άλλη πορεία που θα είναι πορεία παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας. Δηλαδή, ότι η χώρα θα ανασυγκροτηθεί παραγωγικά εκεί που είναι τα ατού της, θα παράγει και για την εσωτερική οικονομία αλλά και για να εξάγει κι ότι αυτό το πράγμα σε συνδυασμό με ένα νόμισμα που δεν είναι τόσο σκληρό όσο είναι το ευρώ, φέρνει αύξηση στις εξαγωγές και συνεχίζει να υπάρχει ένα ισοζύγιο πληρωμών θετικό, ενώ ταυτόχρονα οι μισθοί και τα εργατικά δικαιώματα αποκαθίστανται. Αυτός είναι ο άλλος δρόμος.

Πάμε λίγο στο πιο πολιτικό πεδίο. Υπάρχει το ζήτημα ότι αυτή η γραμμή για την έξοδο από την ευρωζώνη, λαμβάνοντας υπόψη βέβαια ότι φιλτράρεται και μέσα από την κυρίαρχη μιντιακή αφήγηση, αλλά σε κάθε περίπτωση, δεν έχει την κοινωνική συναίνεση. Κάτι που φαίνεται και από όλες τις τελευταίες μετρήσεις. Πρώτα απ’ όλα. Μία προετοιμασία ενός τέτοιου σχεδίου πως θα γίνει; Θα είναι μέριμνα μιας τεχνικής ομάδας; Βλέπουμε συχνά ότι ως εκπρόσωποι της Λαϊκής Ενότητας βγαίνουν οικονομολόγοι και μιλούν για το πώς μια κυβέρνηση τεχνικά θα πάει σε μια τέτοια κατεύθυνση. Και δεν υπάρχει τόσο στη συζήτηση ο παράγοντας «κοινωνία», πώς η κοινωνία θα απεμπλακεί ενδεχομένως από την τρομοκρατική συζήτηση γύρω από τη δραχμή και θα στηρίξει και θα εμπλακεί σε ένα τέτοιο σχέδιο.

Ένα τέτοιο πλαίσιο δεν είναι πλαίσιο εξόδου από ένα νόμισμα, είναι πλαίσιο ολικής σύγκρουσης με μια νεοφιλελεύθερη αντίληψη. Οπότε είναι δεδομένο ότι δεν μπορεί να γίνει από τεχνικό επιτελείο.

Τι θα κάνει η Λαϊκή Ενότητα. Δε μπορεί να υπάρξει ένα πρόγραμμα εξόδου από την ευρωζώνη με ό,τι άλλο προανέφερες, αν δε βγεις στην κοινωνία, στον κόσμο, συνομιλήσεις μαζί τους και από κοινού δείτε τι μπορείτε να κάνετε. Δηλαδή να πας να μιλήσεις με τους αγρότες. Θα είναι μαζί και το τεχνικό επιτελείο, αλλά και 100 οικονομολόγους να έχεις, τι θα κάνεις αν δεν έχεις σχέση με το χωράφι, με τη γνώση που έχει ο απλός κόσμος ανάλογα με τη θέση του;

Η Λαϊκή Ενότητα θα το κάνει αυτό. Θα κατέβει στην κοινωνία και θα δημιουργήσει ένα πρόγραμμα μαζί με την κοινωνία, το οποίο θα περιγράφει σε κάθε τομέα της παραγωγής και της κοινωνίας αυτά τα βήματα τα οποία χρειάζεται να γίνουν.

Θα συνομιλήσει με τους αγρότες και από κοινού θα βγει ένα πρόγραμμα αγροτικής πολιτικής που θα περιλαμβάνει την έξοδο από την ευρωζώνη, θα περιλαμβάνει όμως και το θέμα των κρατικοποιημένων τραπεζών, των κονδυλίων μέσω της Αγροτικής Τράπεζας για να δοθούν στους μικρούς αγρότες και ούτω καθ’ εξής.

Αυτό για μένα πέρα από το πρακτικό, θα είναι και κάτι που θα κινητοποιήσει τον κόσμο και θα τον κάνει να απεμπλακεί από την κατάσταση της τρομοκρατίας. Η προπαγάνδα ότι θα καταστραφούν τα πάντα δε θα μπορεί να πιάσει τόπο.

Αυτό είναι στόχος για την επόμενη μέρα των εκλογών.

Ναι, ναι. Και είναι κάτι το οποίο εμπλέκει την κοινωνία. Και αν χρειαστεί την κινητοποιεί. Γιατί – αυτό που είπα πριν και κανείς δεν το αναφέρει- είναι ότι μπορεί σε μια συνθήκη εθνικού νομίσματος να έρθουμε αντιμέτωποι με σαμποτάζ αστικού τύπου. Δηλαδή να παίρνουν οι άλλοι τις επιχειρήσεις, που μπορεί να είναι και κερδοφόρες, και να φεύγουν.

Τι κάνεις σ’ αυτή την περίπτωση; Δηλαδή εσύ μπορείς να κάτσεις να σχεδιάσεις το πώς θα λειτουργήσεις τη Χαλυβουργία για παράδειγμα, και να έχεις μιλήσει με τους εργαζόμενους και την επόμενη μέρα η επιχείρηση να σηκωθεί και να φύγει. Πιο εύκολα μπορείς να παλέψεις σε ένα τέτοιο πλαίσιο εάν έχεις προετοιμάσει τους εργαζόμενους και εάν έχουν συμμετάσχει στη διαμόρφωση του σχεδίου.

Αυτό όμως δεν χρειάζεται και ένα «αναβαθμισμένο επίπεδο ταξικής συνείδησης» από πλευράς του κόσμου και διάθεσης να συγκρουστεί, το οποίο μήπως μεταθέτει λίγο την αλλαγή στο μέλλον; Κάποιοι λένε, γιατί να μη δώσουμε τη μάχη τώρα με το ΣΥΡΙΖΑ μέσα στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών συσχετισμών και να διεκδικήσουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε για τους εργαζόμενους, παρά να πάμε σε μια λογική όπου να προετοιμάσουμε τον κόσμο για συγκρούσεις δύσκολες που προϋποθέτουν ένα αναβαθμισμένο επίπεδο συνείδησης. Δηλαδή, μου περιέγραψες πριν το να πάρουν ένα εργοστάσιο και να το δουλέψουν οι εργαζόμενοι.

Η συνείδηση, το έλεγε και ο Μαρξ με τη βάση και το εποικοδόμημα, αλλάζει όταν αλλάζει βίαια κι η βάση. Δηλαδή, ο ΣΥΡΙΖΑ το ’12 δεν έλεγε κάτι διαφορετικό από ό,τι έλεγε στις προηγούμενες εκλογές. Υπήρχε βέβαια το ζήτημα του μνημονίου, αλλά δεν έλεγε κάτι διαφορετικό όσον αφορά την αριστερά, το πώς πρέπει να πάνε τα πράγματα κλπ. Τι άλλαξε; Άλλαξε η ζωή των ανθρώπων, άλλαξε η βάση, η οποία έφερε μετά αλλαγή και στο εποικοδόμημα.

Ας πάρουμε το αυτοδιαχειριζόμενο εργοστάσιο της ΒΙΟΜΕ. Δεν έγιναν ξαφνικά κομμουνιστές οι άνθρωποι. Έκλεισε το εργοστάσιό τους, υπήρχε μια άμεση ανάγκη αυτοί οι άνθρωποι να ζήσουν και έκαναν αυτοδιαχείριση στο εργοστάσιο. Τα πράγματα είναι τόσο απλά.

Η ταξική συνείδηση ενός ανθρώπου δεν αλλάζει με το να πας να του δώσεις το Κεφάλαιο του Μαρξ και να του πεις μάθε το απ’ έξω. Αλλάζει όταν βλέπει ότι υλικά κάποια πράγματα μπορούν να γίνουν καλύτερα, για αυτόν και για τους υπόλοιπους γύρω του.

Και δε λέω ότι θα πάμε να φτιάξουμε ένα πρόγραμμα και θα το εφαρμόσουμε σε τέσσερα χρόνια. Θα είναι κάτι που θα πηγαίνει παράλληλα με τις αναγκαίες κοινωνικές συγκρούσεις που πρέπει να γίνουν, γιατί θα χρειαστεί ο κόσμος να είναι στους δρόμους. Για να μην περάσουν οι εφαρμοστικοί νόμοι του μνημονίου.

Μέσα σε ένα εξάμηνο το πρόγραμμα θα πρέπει να έχει δημιουργηθεί, μέσα σε 7-8 μήνες το πολύ.

Παναγιώτη, γιατί ένας νέος άνθρωπος να στηρίξει τη Λαϊκή Ενότητα;

Το τι προβλήματα έχει ο νέος άνθρωπος το ξέρουμε όλοι πάνω κάτω. Είναι το ζήτημα της ανεργίας. Άνθρωποι πολλοί, μορφωμένοι, κάτοχοι πτυχίων κλπ. δε μπορούν να βρουν δουλειά, φεύγουν στο εξωτερικό. Να ετοιμαζόμαστε για νέο κύμα μετανάστευσης. Μετά τη μαζική απογοήτευση που έφερε το Βατερλώ του ΣΥΡΙΖΑ, υπάρχει κόσμος που έχασε κάθε ελπίδα και ετοιμάζεται να φύγει.

Οι νέοι άνθρωποι δε μπορούν να φύγουν από το σπίτι τους. Κι εγώ που είμαι 28 μένω μαζί με τους γονείς μου και δε βλέπω στο άμεσο μέλλον τη δυνατότητα να πάω να μείνω μόνος μου, να αρχίσω οικογένεια και ούτω καθ’ εξής. Και το γεγονός ότι οι νέοι άνθρωποι δεν έχουμε ρόλο στην κοινωνία. Πέρα από το βιοποριστικό.

Η Λαϊκή Ενότητα αυτό που μπορεί να πει στο νέο κόσμο είναι ότι αυτή τη στιγμή η νεολαία – που ψήφισε 70% «όχι» και ειδικά στη νεολαία ψήφιζε «όχι» πολύς κόσμος γνωρίζοντας ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σύγκρουση με την ευρωζώνη και σε έξοδο απ’ το ευρώ, αυτό μας το ‘λεγε ο κόσμος- δεν έχει πλέον τίποτα να χάσει. Έχει μόνο να κερδίσει. Πρέπει κάποιος –και αυτό θα προσπαθήσει η Λαϊκή Ενότητα- να δημιουργήσει ένα συλλογικό όραμα το οποίο θα πάρει στα χέρια της η νεολαία και θα το κάνει πραγματικότητα. Και είναι ένα όραμα δημοκρατίας, ότι θα έχουμε δουλειά, θα έχουμε ελεύθερο χρόνο να γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι ανάλογα με το τι γουστάρει να ασχολείται ο καθένας. Να μπορείς δηλαδή να ζεις σαν άνθρωπος με αξιοπρέπεια.

Και ειδικά όσον αφορά την παραγωγική ανασυγκρότηση, εκεί μπορεί να πρωταγωνιστήσει η νεολαία. Γι’ αυτό η Λαϊκή Ενότητα καλεί τη νεολαία να τη στηρίξει, να στρατευτεί μαζί της και κυρίως να μην απογοητεύεται και να μην πάει σπίτι της.

Μπροστά μας έχουμε μια συμφωνία. Θεωρείς ότι τα προγράμματα και οι πολιτικές που θα ακολουθήσουν ο ΣΥΡΙΖΑ και η ΝΔ ταυτίζονται; Έβλεπα την ανακοίνωση της ΛΑ.Ε. για το debate των δύο αρχηγών που μιλούσε για κατ’ επίφαση πόλωση και ιδεολογικές διαφορές που στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν πλέον. Θεωρείς ότι η διαχείριση της συγκεκριμένης συμφωνίας θα είναι το ίδιο;

Αυτή η συμφωνία που είναι και μια σκληρή τιμωρία προς το διαφορετικό που προσπάθησε να αρθρώσει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, έρχεται με μία σκληρή επιτροπεία. Δε θα δίνεται δηλαδή η δυνατότητα να υπεκφεύγεις από εδώ κι από ‘κει.

Δηλαδή το κόψιμο των συντάξεων θα το κάνουν και οι δύο, την περαιτέρω διάλυση των εργασιακών δικαιωμάτων θα την κάνουν και οι δύο. Δεν υπάρχει αμφιβολία σε αυτό.

Εκεί βέβαια λέει ο ΣΥΡΙΖΑ ότι υπάρχουν κάποια ανοιχτά σημεία σε σχέση για παράδειγμα με την απελευθέρωση των απολύσεων…ή στο ασφαλιστικό έχει πει ο Κατρούγκαλος ότι μου ζητούν πράγματι να κόψω αλλά θα βρω ισοδύναμα για να μη γίνει μείωση συντάξεων κλπ.

Και η Νέα Δημοκρατία λέει άλλα τόσα σε διάφορους άλλους τομείς δικούς της. Εγώ θεωρώ απίθανο να γίνουν αυτά τα πράγματα.

Το ιδεολογικό δε θα παίξει ρόλο; Δηλαδή δεν είναι άλλο να είναι η απελευθέρωση των απολύσεων ιδεολογία σου και άλλο να είσαι απέναντι;

Ναι, θα παίξει ως προς το ότι θα λέει ο ΣΥΡΙΖΑ ότι επιβλήθηκε η απελευθέρωση των απολύσεων και εμείς δε το θέλαμε. Μέχρι εκεί μπορεί να παίξει. Εάν το τρίτο μνημόνιο περιλαμβάνει μαζικές απολύσεις, αυτό θα εφαρμοστεί.

Αλλά εδώ μπαίνει και ένα άλλο ερώτημα. Πες ότι το μνημόνιο γινόταν λίγο καλύτερο. Δηλαδή αντί να σε απολύουν την επόμενη μέρα, σου έλεγαν ότι θα σε απολύσουν μια βδομάδα νωρίτερα και μπορούσες να προετοιμαστείς. Εν τέλει, αυτό είναι η αριστερά, η διαχείριση της μιζέριας;

Πριν φύγω από το ΣΥΡΙΖΑ, υπήρχε μια κουβέντα που έλεγε ότι η συμφωνία είναι μια ήττα αλλά εμάς ο στόχος μας είναι να απεμπλακούμε από αυτήν. Πλέον υπάρχει μια προσαρμογή του δημόσιου λόγου του ΣΥΡΙΖΑ σε μια λογική «φέραμε την καλύτερη δυνατή συμφωνία και μόνο εμείς μπορούσαμε να τη φέρουμε». Οπότε υπάρχει ακόμα ανοιχτό το ζήτημα εάν θα ανοίξει αυτή η αναγκαία συζήτηση στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ για άμεση απεμπλοκή από τη συμφωνία, με τι σχέδιο θα γίνει αυτό.

Αν άνοιγε αυτή η συζήτηση, θα έβλεπε η Λαϊκή Ενότητα την επόμενη μέρα να ανοίγουν και προϋποθέσεις συνεργασίας με το ΣΥΡΙΖΑ ή θεωρείς ότι αυτό είναι στη σφαίρα της ουτοπίας;

Θεωρώ ότι αυτή τη στιγμή, με βάση το πολιτικό στίγμα του ΣΥΡΙΖΑ που λέει ότι θα εφαρμόσει τη συμφωνία και θα αναζητήσει ισοδύναμα, δεν υπάρχει καμία δυνατότητα συνεργασίας. Τώρα εάν σε 6 μήνες, σε 1 χρόνο υπάρξουν τόσο δραματικές αλλαγές στο ΣΥΡΙΖΑ, ώστε να υπάρξει μια καθαρά αντιμνημονιακή στροφή, τότε θα το ξανασυζητήσουμε. Με τα σημερινά δεδομένα, όμως, δεν υπάρχει τέτοια περίπτωση.

Προσφυγική κρίση. Θέλω να μου κάνεις ένα σχόλιο για τις τεράστιες προσφυγικές ροές. Να μου πεις πώς είδες την πολιτική της απερχόμενης κυβέρνησης σε αυτό το συγκεκριμένο τομέα και ειδικότερα το έργο της Τασίας Χριστοδουλοπούλου και ποια είναι η πρόταση της Λαϊκής Ενότητας πάνω στο θέμα. Διαφοροποιείται σε σχέση με αυτήν του ΣΥΡΙΖΑ;

Κατ’ αρχάς είναι ένα θέμα που το έζησα γιατί είμαι από την Κάλυμνο. Είχα πάει σε ένα νησί που δε δέχεται βέβαια τεράστια προσφυγική ροή αλλά δέχεται. Είναι ένα θέμα διαφορετικό από αυτό που έχουμε συνηθίσει. Δε μιλάμε για οικονομικούς μετανάστες, μιλάμε για πρόσφυγες. Ο πληθυσμός που έρχεται κυρίως είναι γυναίκες και παιδιά. Αρκετοί από αυτούς, χωρίς να είναι βέβαια ευκατάστατοι, μπορεί να έχουν και ένα κομπόδεμα στην άκρη. Κάποιοι έμεναν και σε ξενοδοχεία, έκαναν και αγορές κλπ. Είναι δηλαδή προσφυγικό φαινόμενο, που έχει άμεση σχέση με τον πόλεμο στη Συρία.

Ο μεγαλύτερος πληθυσμός που φεύγει από τη Συρία δεν πηγαίνει προς Ευρώπη. Πηγαίνει προς αδελφές αραβικές χώρες που είναι στα σύνορα με τη Συρία. Ακριβώς επειδή το ταξίδι προς τα εκεί είναι πιο εύκολο, χωρίς δυσκολίες και τον κίνδυνο να πνιγεί κανείς, επειδή ξέρουν ότι εκεί θα τους δεχτούν και επειδή θέλουν όταν τα πράγματα γίνουν καλύτερα να επιστρέψουν στη χώρα τους. Ένα μικρό ποσοστό έρχεται προς την Ευρώπη.

Τι πρέπει να γίνει; Οι πρόσφυγες να πάνε στον προορισμό τους, ελεύθερα. Αυτό πρέπει να γίνει με μια συμφωνία διακρατική όσον αφορά τις ευρωπαϊκές αλλά και άλλες χώρες. Να νομιμοποιηθεί η εισροή των προσφύγων. Να γίνεται από την Τουρκία η καταγραφή ώστε να μη χρειάζεται ο άλλος να περνά παράνομα. Να παίρνει ο καθένας το δρόμο του.

Μια κυβέρνηση της αριστεράς πρέπει να δημιουργήσει δομές που να βοηθούν τους μετανάστες και τους πρόσφυγες, να έχουν ένα ανεκτό επίπεδο διαβίωσης και να τους βοηθά να πάνε εκεί που πρέπει να πάνε, γιατί το 90% με 95% θα είναι απλά περαστικοί.

Αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ο πόλεμος. Αν δε σταματήσει ο πόλεμος στη Συρία, αυτή η προσφυγική εισροή θα συνεχίσει να υπάρχει και να αυξάνεται.

Πώς είδες την πολιτική της Τασίας Χριστοδουλοπούλου το προηγούμενο διάστημα;

Στα πλαίσια τα ευρωπαϊκά έκανε ό,τι καλύτερο μπορούσε να κάνει. Αυτό το κύμα που ερχόταν δε μπορούσε να το προβλέψει κανείς με ευκολία. Ίσως κάποια στιγμή θα έπρεπε να γίνουν πιο γρήγορα κάποια πράγματα, όσον αφορά το στοίβαγμα των ανθρώπων στα νησιά. Η διαδικασία μεταφοράς με τα καράβια κλπ. Μόνο εκεί μπορώ να καταλογίσω κάτι. Αλλά ήταν τέτοιο το κύμα που θα ήταν πολύ δύσκολο για οποιαδήποτε κυβέρνηση να το διαχειριστεί.

Τέλος, δε μπορώ να μη σε ρωτήσω για τη Ζωή Κωνσταντοπούλου. Τον τελευταίο καιρό έχει ανεβάσει λίγο τους τόνους. Δηλαδή, έχει πει ότι τα επιχειρήματα που χρησιμοποιεί ο Τσίπρας θυμίζουν το γύψο του Παπαδόπουλου, έχει χαρακτηρίσει «δοτό» το Φλαμπουράρη και της καταλογίζουν ότι ακολουθεί μια πιο προσωπική στρατηγική με χαρακτηριστικά αλαζονείας.

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου έχει δεχθεί την πιο σκληρή επίθεση από τα αριστερά και από τα δεξιά, η οποία έχει υπάρξει το τελευταίο διάστημα. Θα χρησιμοποιήσω την ατάκα από το σποτάκι. Τα ψέματά τους έχουν ταχύτητα αλλά η αλήθεια έχει διάρκεια. Προέτρεπα τους πάντες να δουν τι είναι αυτό που πολλές φορές πραγματικά έχει πει και τι δουλειά έχει κάνει. Ειδικά τη δουλειά που έκανε όσον αφορά την επιτροπή για το δημόσιο χρέος. Και να αξιολογήσουν κάποια πράγματα χωρίς να επηρεάζονται απ’ τα αριστερά ή τα δεξιά.

Το ότι έχει η Ζωή ένα ταπεραμέντο και μπορεί να απαντά με ευκολία στα διάφορα ζητήματα εγώ δε το θεωρώ κακό, θετικό το θεωρώ. Αρκεί να συνοδεύεται και από πράξεις. Και η Ζωή Κωνσταντοπούλου έχει αποδείξει ότι πραγματικά έχει ασχοληθεί με μια σειρά από ζητήματα και όσον αφορά τον εκδημοκρατισμό του κοινοβουλίου αλλά και μια σειρά από άλλα ζητήματα.

Νομίζω ότι όσοι επιτίθενται με τέτοιο σθένος ενάντια στη Ζωή Κωνσταντοπούλου, συνήθως έχουν κάτι να φοβούνται ή να κρύψουν. Ή εν πάση περιπτώσει εξυπηρετούν και άλλα συμφέροντα. Δηλαδή δεν μπορώ να φανταστώ γιατί αυτή τη στιγμή ο νούμερο 1 εχθρός για το ΣΥΡΙΖΑ είναι η Κωνσταντοπούλου ή η Λαϊκή Ενότητα.

Σ’ ευχαριστώ πολύ. Τι κάνεις μετά; Πας Νομισματοκοπείο;

Έχω να πάω στην Ομόνοια που έχουμε την κεντρική προεκλογική. Νομισματοκοπείο από τις 21 Σεπτεμβρίου και μετά…(γέλια)…

——–

Ο Παναγιώτης Μωράκης είναι στην 5η θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας της Λαϊκής Ενότητας.

About Author

inagreece

Comments are closed.

http://loukasvavitsas.gr